Склонение и синтаксические связи числительных от 1 до 10 в польском языке

В этой статье рассмотрим склонение и синтаксические связи количественных и собирательных числительных от 1 до 10 в польском языке.

Количественные числительные изменяются по падежам и имеют родовые формы (мужской род: męskoosobowy и niemęskoosobowy, женский и средний род), что проявляется при согласовании числительного с существительными.

Напомню: męskoosobowy — слова, обозначающие исключительно мужчин: pan, brat и др., и niemęskoosobowy — слова мужского рода, но не мужчины: pies, stół)

Рассмотрим количественные числительные от 1 до 4 и их синтаксические связи в именительном падеже:

При мужском роде (męskoosobowy) используется:

dwaj (trzej, czterej) + Mianownik (Им.п.) мн.ч. + глагол 3 л. мн.ч. = dwaj (trzej, czterej) panowie są (наст. вр.) / byli (прош. вр.)
dwóch (trzech, czterech) + Dopełniacz (Р.п.) мн.ч. + глагол 3 л. ед.ч. = dwóch (trzech, czterech) panów jest (наст. вр.) / było (прош. вр.)

Можно использовать любую из этих форм, но с соответствующим падежом существительного и глагола.

При мужском роде (niemęskoosobowy), женском и среднем роде используется:

М.р. — dwa (trzy, cztery) + Mianownik (Им.п.) мн.ч. + глагол 3 л. мн.ч. = dwa (trzy, cztery) psy są (наст. вр.) / były (прош. вр.)
Ж.р. — dwie (trzy, cztery) + Mianownik (Им.п.) мн.ч.+ глагол 3 л. мн.ч. = dwie (trzy, cztery) panie są (наст. вр.) / były (прош. вр.)
Ср.р. — dwa(trzy, cztery) + Mianownik (Им.п.) мн.ч. + глагол 3 л. ед.ч. = dwoje (trzy, cztery) dzieci jest (наст. вр.) / było (прош. вр.)

Рассмотрим количественные числительные от 5 до 10 и их синтаксические связи в именительном падеже:

При мужском роде (męskoosobowy):

числительные 5 и выше имеют форму: pięciu, sześciu, siedmiu + Dopełniacz (Р.п.) мн.ч. + глагол 3 л. ед.ч. =pięciu studentów jest (наст. вр.) / było (прош. вр.)

При мужском роде (niemęskoosobowy), женском и среднем роде:

числительные 5 и выше имеют неизменную форму: pięć, sześć, siedem + Dopełniacz (Р.п.) мн.ч. + глагол 3 л. ед.ч. =pięć kobiet (książek, psów) jest (наст. вр.) / było (прош. вр.).

Теперь рассмотрим собирательные числительные и их использование. Собирательные числительные употребляются в следующих случаях:

с существительными, называющими лиц разного пола: czworo ludzi (4 человек: мужчины и женщины),
с существительными dzieci: pięcioro dzieci (пятеро детей),
с существительными, обозначающими парные предметы: dwoje oczu (2 глаза),
с существительными, не имеющими единственного числа: dwoje drzwi (две двери), troje skrzypiec (3 скрипки),
в некоторых устойчивых выражениях: jedno z dwojga (одно из двух), z dwojga złego (из двух зол),
и с существительными на -ę, которые обозначают молодых существ (siedmioro cieląt).

Собирательные числительные изменяются только по падежам, при склонении их основа расширяется за счет суффикса -g: troje – trojga; czworo – czworga и т.д.

Рассмотрим собирательные числительные от 1 до 10 и их синтаксические связи в именительном падеже:

dwoje, troje, czworo, pięcioro, sześcioro, siedmioro, ośmioro, dziewięcioro, dziesięcioro + Dopełniacz (Р.п.) мн.ч. + глагол 3 л. ед.ч. = pięcioro dzieci jest (наст. вр.) / było (прош. вр.).

В таблице ниже можно увидеть склонение числительных от 1 до 10, и их синтаксическую связь с существительными. На примере:

jeden pan — мужской род męskoosobowy
jeden pies, stół — мужской род niemęskoosobowy
jedno drzewo — средний род
jedna pani — женский род
jedno dziecko — собирательной числительное

1 2 3, 4 5 — 10 M jeden pan stał dwaj panowie stali trzej panowie stali pięciu panów stało dwóch panów stało trzech panów stało pies stał dwa psy stały trzy psy stały pięć psów stało stół stał stoły stały stoły stały stołów stało jedno drzewo stało drzewa stały drzewa stały drzew stało jedna pani stała dwie panie stały panie stały pań stało jedno dziecko stało dwoje dzieci stało troje dzieci stało pięcioro dzieci stało D jednego pana dwóch panów trzech panów pięciu panów psa psów psów psów stołu stołów stołów stołów drzewa drzew drzew drzew jednej pani pań pań pań jednego dziecka dwojga dzieci trojga dzieci pięciorga dzieci C jednemu panu dwom panom trzem panom pięciu panom psu psom psom psom stołowi stołom stołom stołom drzewu drzewom drzewom drzewom jednej pani paniom paniom paniom jednemu dziecku dwojgu dzieciom trojgu dzieciom pięciorgu dzieciom B jednego pana dwóch panów trzech panów pięciu panów psa dwa psy trzy psy pięć psów jeden stół stoły stoły stołów jedno drzewo drzewa drzewa drzew jedną panią dwie panie panie pań jedno dziecko dwoje dzieci troje dzieci pięcioro dzieci N jednym panem dwoma panami trzema panami pięcioma panami psem psami psami psami stołem stołami stołami stołami drzewem drzewami drzewami drzewami jedną panią dwiema paniami paniami paniami jednym dzieckiem dwojgiem dzieci trojgiem dzieci pięciorgiem dzieci Ms jednym panu dwóch panach trzech panach pięciu panach psie psach psach psach stole stołach stołach stołach drzewie drzewach drzewach drzewach jednej pani paniach paniach paniach jednym dziecku dwojgu dzieciach trojgu dzieciach pięciorgu dzieciach

M — Mianownik (Именительный падеж): кто? что? — kto?co? D — Dopełniacz (Родительный падеж): кого? чего? — kogo? czego? C — Celownik (Дательный падеж): кому? чему? — komu? czemu? B — Biernik (Винительный падеж): кого? что? — kogo? co? N — Narzędnik (Творительный падеж): кем? чем? — kim? czym? Ms — Miejscownik (Предложный падеж): (о) ком? чем? — (o) kim? czym?

📎📎📎📎📎📎📎📎📎📎